Phim “First they killed my father”: Cận cảnh tội ác của chế độ diệt chủng Khơ-me đỏ từ góc nhìn của một bé gái

đã xây dựng một tác phẩm điện ảnhFirst they killed my father lấy đề tài nội chiến Campuchia và chế độ diệt chủng Khơ-me đỏ tàn bạo – bộ phim mới của Angelina Jolie được thể hiện qua góc nhìn của bé gái đã mất tất cả tuổi thơ vì chiến tranh.

Cuốn tự truyện First they killed my father của Luong Ung đã xây dựng thành một tác phẩm điện ảnh và do diễn viên nhí Sareum Srey Moch thủ vai. Ung là cô con gái nhỏ của một viên chức cấp cao trong Chính phủ Campuchia, người đã bị giết trong một chiến dịch khủng bố tàn bạo của quân Khơ-me đỏ vào năm 1975.

Bộ phim First they killed my father – bộ phim mới thứ 4 của Angelina Jolie toàn thắng khắp các mặt trận phê bình điện ảnh

Trong cảnh mở đầu, bàn về chiến tranh Đông Nam Á, Tổng thống nước Mỹ Richard Nixon đứng trước báo giới, cương quyết phủ nhận sự liên quan của quân đội Mỹ với các cáo buộc bạo lực dân thường và đánh bom hủy diệt lãnh thổ Campuchia trong chiến tranh Việt Nam.

‘Đây không phải chiến tranh xâm lược Campuchia’, Nixon khẳng định chắc nịch trong khi xung quanh ông, cảnh phim chuyển đến hình ảnh những khu rừng rậm rạp cháy ngùn ngụt, xác dân thường la liệt trên đường phố Phnom Penh, cảnh chết chóc hiện lên khắp nơi, càng sởn gai ốc hơn trên nền nhạc ca khúc Giai điệu quỷ dữ (Sympathy of Devil) của Rolling Stones.

 

Hồi ký một người con Campuchia

Dựa trên cuốn tự truyện của Luong Ung ra mắt độc giả năm 2000 kể về thời thơ ấu của bà sống dưới sự cai trị của chế độ Khơ-me đỏ, Angeline Jolie đã xây dựng một tác phẩm điện ảnh khắc họa chân thật nỗi đau mất cha mẹ của những đứa trẻ như Luong Ung phải nếm chịu.

Một góc bìa cuốn hồi ký của Loung Ung

Phải chứng kiến cảnh đánh đập, giết chóc hàng ngày, phải làm việc, tập trận không ngừng nghỉ dưới đòn roi ác nghiệt của quân Khơ-me đỏ, tuổi thơ của Luong Ung và lũ trẻ bị bắt vào trại tập trung vĩnh viễn mất đi vẻ hồn nhiên, ngây thơ như bao bạn bè đồng trang lứa khác, thay vào đó là bạo lực, thù hận, lạc lối.

Dù không phải các chi tiết trong phim đều hoàn toàn đúng so với thực tế, nhưng Angleline Jolie đã thành công trong việc tái hiện lại một đất nước tang thương vì chiến tranh, gia đình ly tán, cuộc sống không khác nào địa ngục trần gian. Đây cũng là phong cách làm phim táo bạo, phóng khoáng, đầy cảm hứng của nữ minh tinh.

Tuyến nhân vật phản diện là những tên lính Khơ-me đỏ chỉ biết hành hạ, giết chóc đồng loại theo những cách man rợ nhất và những đối thủ chính trị luôn tìm mọi cách để hãm hại cha và gia đình cô bé. Theo các tài liệu lịch sử, hơn 2 triệu người Campuchia đã bị sát hại dưới bàn tay vấy máu của Khơ-me đỏ.

Người lớn thì bị xử tử, bắt giam hoặc làm phu dịch, trẻ em thì phải học bắn súng, gài mìn, đánh giáp lá cà rồi phải trực tiếp ra trận

Trước khi làm nổi bật câu chuyện cá nhân của Ung, đạo diễn Angelina Jolie khắc họa một xã hội Campuchia bất ổn, hỗn loạn, tràn ngập bạo lực, các phe phái đấu đá nhau và có cả sự can thiệp của thế lực ngoại bang.

Trước bộ phim thứ 4 của Angelina Jolie, không có nhiều bộ phim làm về đề tài chế độ diệt chủng Khơ-me đỏ, có chăng thì cũng chỉ là tác phẩm lấy góc nhìn một chiều của những nhà làm phim nước ngoài. Tiêu biểu có bộ phim chiến thắng giải Oscar 1984, tác phẩm Cánh đồng chết (The Killing Fields) – đạo diễn Roland Joffe, kể về hành trình đưa tin tại chiến trường Campuchia của nhà báo Sydney Schanberd (do Sam Waterson thủ vai).

Jolie có thể bị buộc tội vì đưa một quan điểm phương Tây vào câu chuyện mang tính nhạy cảm bậc nhất ở Campuchia. Nhưng với cách kể chuyện rõ ràng, thẳng thắn, tập trung vào nhân vật Ung do diễn viên nhí Srey Moch thể hiện, bộ phim của Jolie đã làm hài lòng cả những khán giả khó tính nhất.

Bộ phim tập trung rất nhiều vào ánh mắt của Ung.

First they killed my father đã đại thắng, chinh phục tất cả người hâm mộ lẫn giới phê bình. Thậm chí, bộ phim đang được Chính phủ Campuchia cân nhắc đại diện điện ảnh quốc gia tranh giải Oscar dành cho phim nói tiếng nước ngoài xuất sắc nhất năm 2017.

Jolie không sa đà vào việc giải thích chi tiết nguyên nhân chính trị dẫn đến cuộc nội chiến Campuchia hay việc chế độ Pol Pot lên nắm quyền. Bộ phim First they killed my father được kể từ góc nhìn của một đứa trẻ, góc máy quay thường xuyên tập trung vào gương mặt tươi cười, hạnh phúc của Ung. Để rồi cũng chính gương mặt ấy khắc họa rõ nét nỗi ác mộng mà cô bé gặp phải.

Điểm nhấn xuyên suốt trong bộ phim của Jolie là ánh mắt với vô vàn cảm xúc của cô bé Ung

Với thời lượng 2 giờ 16 phút, bộ phim lôi cuốn khán giả đến mức không ai muốn bỏ lỡ bất kỳ khoảnh khắc nào trong phim. Làm về đề tài chiến tranh nhưng Jolie không hề tập trung vào cảnh tra tấn, hành hạ, giết chóc, những thứ có thể dễ dàng xử lý bằng đồ họa CGI như những phim kinh dị khác.

Angeline Jolie cùng diễn viên nhí Serey Moch trên phim trường, dù chưa vào cảnh quay nhưng biểu cảm đôi mắt cô bé vẫn rất có hồn

Không tập trung mô tả giết chóc nhưng bộ phim cũng không lược bỏ những phân cảnh bạo lực, đẫm máu đến mức rợn tóc gáy. Tuy vậy, những tình tiết ấy lại được xử lý một cách khéo léo, là điểm thắt nút của phim.

Dù vậy, những phân cảnh bạo lực thường diễn ra nhanh chóng, trong khung cảnh hỗn độn, luôn đeo bám, ám ảnh Ung khi cô cố trốn chạy khỏi nỗi kinh hoàng đang diễn ra xung quanh mình.

Ung là một trong bảy đứa trẻ sống trong gia đình hạnh phúc tại thủ đô Phnom Penh yên bình, cha cô (do diễn viên Phoeung Kompheak thủ vai) là một quan chức Chính phủ. Khi quân Khơ-me đỏ tàn phá thủ đô, ông biết mình là mục tiêu cần triệt hạ của bọn chúng. Vì thế, ông và cả gia đình đã vội vã tản cư về vùng nông thôn.

Ung cùng cha mẹ và các anh chị em đi ẩn cư, chịu tủi nhục như bao người dân thường khác với hy vọng tránh khỏi ánh mắt dò xét của quân Khơ-me đỏ. Nhưng rồi cuối cùng, thân phận gia đình cô bé bị bại lộ, cha cô bé bị xử tử bí mật. Ung và các anh chị em mỗi người một ngả, cô phải vào phục vụ trong quân đội của Khơ-me đỏ, phải học cách chiến đấu, bắn súng, cài bom,… , những điều đáng lẽ một đứa trẻ không bao giờ nên biết.

Cô bé phải học cách giết người khác

Hành trình sau đó của Ung là hành trình tìm lại anh chị em mình, tìm lại những ký ức tuổi thơ bị đánh mất và cả những cố gắng quên đi những ký ức bi thương, quên đi một trang lịch sử đầy ai oán của dân tộc. Nhưng nỗi đau tuổi thơ ấy làm sao có thể quên đi được, rồi sau này lớn lên, Ung và bạn bè đồng trang lứa sẽ luôn mang một vết sẹo đau nhói trong lòng.

First they killed my father được phát sóng trên Netflix – dịch vụ truyền hình phổ biến tại Mỹ, và một số rạp chiếu phim giới hạn – những rạp đã ký hợp đồng với Netflix, vào thứ Sáu tới đây. Đây là bộ phim thứ 4 của Angelina Jolie và cũng là bộ phim được đánh giá cao nhất của cô.

Không dễ để một bộ phim có chủ đề chính trị nhạy cảm lại được công chúng đón nhận đến thế. Jolie đang sử dụng sức ảnh hưởng của mình tại Hollywood để giới thiệu tới đông đảo người hâm mộ những bộ phim chất lượng xung quanh những đề tài gai góc, tưởng như không đạo diễn nào muốn nhận.

Lòng trắc ẩn, vị tha, niềm tin vào việc sự thật xứng đáng được phơi bày khiến Jolie hết lòng thực hiện bộ phim này. Đầu tiên, chúng giết cha tôi không chỉ kể lại tuổi thơ sóng gió của Ung, mà còn kể lại cả một quá khứ đau thương của dân tộc Campuchia.

Marc Samuels

Yen Green tea